“Ашар” демилгеси аркылуу “Темир тордун эки тарабындагы тагдырлар” китебинин котормосу

Жарандык Агартуу Академиясы 2018-жылы Джеффри Лиллинин “Have The Mountains Fallen?” китебини “Ашар” жолу менен которуу демилгесин көтөргөн.

АШАР – азыркы күндө краудфандинг катары пайдаланылып жаткан ата-бабаларыбыздын байыркы ыкмасы.

«Тоолор куладыбы?» китеби Кыргызстандын эки чыгаан инсанынын, Чыңгыз Айтматов жана Азамат Алтайдын, тагдыры жөнүндө жазылган. Алардын тагдыры – элибиздин эркиндик духунун, ички дүйнөсүнүн чагылуу маданиятынын тарыхы. Алар адабият менен эркиндикке салым кошкон эки тоо. Алар Кыргызстандын эгемендигин алдын ала көрүп, тосуп алган эки тоо.    

«Эрдин даңкын алыстан ук» деген аксиома биздин коомубуз үчүн да актуалдуу болуп калгансыйт. Биз өзүбүз жөнүндө көп нерсе эсибизде жок жана аны болочок муунга анча деле өткөрүп бере бербейбиз.

Китептин автору – Жеффри Лилли. Ал 10 жылдан бери биздин баатырларыбыздын өмүр баянын изилдеп келет. Архивдерди кыдырып, интервьюларды алып, Айтматов менен Алтайдын чыгармачылыгынын артынан түшкөн. Бири менен көпкө чейин баарлашкан болсо, экинчисин архивдердеги, Азаттык үналгысындагы эмгектери аркылуу изилдеген. Кыргыз баатырлары бүгүнкү күндө Жеффринин жашоосуна көмөк көрсөтүүдө. «Бул күчтүү адамдар кыргыз элине эле таандык эмес, дүйнөлүк деңгээлдеги инсандар», – деп эсептейт ал.

Быйыл Чыңгыз Айтматов көзү тирүү болгондо 90го чыкмак. Анын ысымы дүйнө жүзүнө таанымал. Анын турналары согушту баштан өткөргөн тагдырлардын элесин алып жүрөт. Алар бизге жашоо тартуулаган адамдардын татаал тагдырлары.

Азамат Алтай туурасында бизде маалымат аз, анын үстүнө советтик пропаганда да анын беделин түшүрүүгө аракет кылган. Согушту баштан кечирген, туткун болгон, бөтөн жерде жашап кетүүнүн оордугун сезген, баарынан да киндик каны тамган, сүйүктүү Ысык-Көлдүн толкундарына, өз мекенине болгон кусалык менен жашап өткөн киши болгон. Океандын ары жагында жашап жүрүп ал өз элинин эркиндиги үчүн колунан келген баарын жасаган. Бүгүнкү Азаттык үналгысы – бул Кыргызстандын эле азаттыгынын тарыхы эмес.

Бизге эркиндикти алып келген турналарга кулак салбасак, биз алдыга жыла албайбыз.

«Бул китепти жазуу – менин милдетим. Бул инсандар туурасында айтып берүү мен үчүн маанилүү. Аларды дүйнө жүзү билүүгө тийиш», – дейт Жеффри. Анын китебин Индиана университети англис тилинде басып чыгарды. Анын эмгеги АКШнын алдыңкы окуу жайларында жана Конгресс китепканасында презентацияланат. «Чыгарманы кыргызстандыктар да окуп чыгышы керек. Кыргызстан – укмуштуу өлкө, эли – ачык жана акылман. Алар менен өтө бөлүшкүм келип атат» – дейт Жеффри.

Ал китепти которуу жана басып чыгаруу укугун бизге бекер өткөрүп берип, өзүбүз каражат таба алдык. Биз үчүн эч ким тарыхыбызды топтоп, басып чыгарбайт. Баары өзүбүздүн колубузда!

Биз өзүбүз, качандыр бир кезде ата-бабаларыбыз сыяктуу, АШАР жолу менен тарыхыбызды топтоп, балдарыбызга өткөрүп беребиз.

Бул китепти которууга 7800$ өлчөмүндө акча каражаты керектелмек, биз 6750$ акча каражатын топтой алдык.